Dijital Nezaket ve Afgan Instagram ve Facebook Kullanıcılarında Ruh Sağlığı
DOI:
https://doi.org/10.61518/ijpw-158Anahtar Kelimeler:
Dijital Nezaket, Ruhsal İyi Oluş, Olumlu Duygular, Sosyal Medya, Pozitif PsikolojiÖzet
Bu araştırma, dijital nezaketin (çevrimiçi yardımsever davranışları algılama ve gerçekleştirme) ruhsal iyi oluşla olan ilişkisini, Afganistan özelinde, Instagram ve Facebook'un aktif kullanıcıları üzerinde odaklanarak ve duygusal dengeyi (olumlu ve olumsuz duygular arasındaki fark) bir aracı değişken olarak dahil ederek incelenmiştir. Betimsel-ilişkisel bir yaklaşım kullanılarak, Afganistan'da yaşları 18 ile 35 arasında değişen 400 aktif sosyal medya kullanıcısından veri toplanmıştır. Katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiş ve Farsça-Dari diline uyarlanmış ve geçerliliği onaylanmış "Dijital Nezaket Ölçeği", "Ruh Sağlığı Sürekliliği Kısa Formu (MHC-SF)" ve "Olumlu ve Olumsuz Duygu Durumu Ölçeği Kısa Formu (PANAS-SF)" anketleri uygulanmıştır. Pearson Korelasyon Katsayısı kullanılarak yapılan veri analizi, dijital nezaket ile ruhsal iyi oluş arasında anlamlı bir pozitif ilişki olduğunu (r = .667, p < .01) ve benzer şekilde dijital nezaket ile duygusal denge arasında da anlamlı bir pozitif ilişki bulunduğunu (r = .581, p < .01) ortaya koymuştur. Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılarak, dijital nezaket ile ruhsal iyi oluş arasındaki bu anlamlı ilişkinin kısmen duygusal denge aracılığıyla gerçekleştiği doğrulanmıştır; dijital nezaketin ruhsal iyi oluş üzerinde doğrudan etkisi (β = .503, p < .001) olduğu gibi, duygusal denge aracılığıyla dolaylı bir etkisi (β = .164, p < .001) de bulunmaktadır. Sonuç olarak, dijital nezaket davranışlarında bulunmanın, Afgan gençlerinin ruhsal iyi oluşuyla güçlü bir şekilde ilişkili olduğu ve bu ilişkinin kısmen duygusal denge aracılığıyla gerçekleştiği sonucuna varılmıştır.
Referanslar
Almaaitah, A. M. S., & Bayraktar, Ü. A. (2025). The role of social media in shaping youth identity challenges and opportunities. International Journal of Innovative Research and Scientific Studies, 8(4), 1409–1416. https://doi.org/10.53894/ijirss.v8i4.8092
Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. SAGE Publications.
DataReportal. (2024). Digital 2024: Afghanistan. https://datareportal.com/reports/digital-2024-afghanistan
Erreygers, S., Vandebosch, H., Vranjes, I., Baillien, E., & De Witte, H. (2018). Development of a measure of adolescents’ online prosocial behavior. Journal of Children and Media, 1–17. https://doi.org/10.1080/17482798.2018.1431558
Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.218
Fredrickson, B. L. (2004a). Gratitude, like other positive emotions, broadens and builds. In The psychology of gratitude. Oxford University Press.
Fredrickson, B. L. (2004b). Gratitude, Like Other Positive Emotions, Broadens and Builds. In The Psychology of Gratitude (pp. 144–166). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195150100.003.0008
Fryburg, D. A., Ureles, S. D., Myrick, J. G., Carpentier, F. D., & Oliver, M. B. (2021). Kindness Media Rapidly Inspires Viewers and Increases Happiness, Calm, Gratitude, and Generosity in a Healthcare Setting. Frontiers in Psychology, 11. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.591942
Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1973). Uses and Gratifications Research. Public Opinion Quarterly, 37(4), 509. https://doi.org/10.1086/268109
Keyes, C. L. M. (2002). The Mental Health Continuum: From Languishing to Flourishing in Life. Journal of Health and Social Behavior, 43(2), 207. https://doi.org/10.2307/3090197
Lutz, S., Schneider, F. M., & Vorderer, P. (2020). On the downside of mobile communication: An experimental study about the influence of setting-inconsistent pressure on employees’ emotional well-being. Computers in Human Behavior, 105, 106216. https://doi.org/10.1016/j.chb.2019.106216
Lysenstøen, C., Bøe, T., Hjetland, G. J., & Skogen, J. C. (2021). A Review of the Relationship Between Social Media Use and Online Prosocial Behavior Among Adolescents. Frontiers in Psychology, 12. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.579347
Morris, R. R., Kouddous, K., Kshirsagar, R., & Schueller, S. M. (2018). Towards an Artificially Empathic Conversational Agent for Mental Health Applications: System Design and User Perceptions. Journal of Medical Internet Research, 20(6), e10148. https://doi.org/10.2196/10148
Rowland, L., & Curry, O. S. (2019). A range of kindness activities boost happiness. In Journal of Social Psychology (Vol. 159, Issue 3, pp. 340–343). https://doi.org/10.1080/00224545.2018.1469461
Valkenburg, P. M., & Peter, J. (2013). The Differential Susceptibility to Media Effects Model. Journal of Communication, 63(2), 221–243. https://doi.org/10.1111/jcom.12024
Verduyn, P., Ybarra, O., Résibois, M., Jonides, J., & Kross, E. (2017). Do Social Network Sites Enhance or Undermine Subjective Well‐Being? A Critical Review. Social Issues and Policy Review, 11(1), 274–302. https://doi.org/10.1111/sipr.12033
Watson, D., Clark, L. A., & Tellegen, A. (1988). Development and validation of brief measures of positive and negative affect: The PANAS scales. Journal of Personality and Social Psychology, 54(6), 1063–1070. https://doi.org/10.1037/0022-3514.54.6.1063
Weber, D. M., & Baucom, D. H. (2022). When the loss of positives feels negative: Exploring the loss of positive experiences in committed couples. Current Opinion in Psychology, 43, 166–170. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2021.07.015
Whiting, A., & Williams, D. (2013). Why people use social media: a uses and gratifications approach. Qualitative Market Research: An International Journal, 16(4), 362–369. https://doi.org/10.1108/QMR-06-2013-0041
World Medical Association. (2013). World Medical Association Declaration of Helsinki. JAMA, 310(20), 2191. https://doi.org/10.1001/jama.2013.281053
Zhang, W., Yu, G., & Fu, W. (2022). The Cross-Spillover Effects of Online Prosocial Behavior on Subjective Well-Being: Daily Diary Evidence from Chinese Adolescents. Sustainability, 14(15), 9734. https://doi.org/10.3390/su14159734
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Mohammad Jawad Mirzaee
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
